علي بن عيسى الكحال

92

تذكرة الكحالين

--> - أما جرب وآن چهار نوع است : نوع أول سرخى است كه عارض مىشود در سطح باطن جفن . علامت وى آنست كه هرگاه جفن را برگردانند در وى دانه بينند مانند حصف ودرد وصعوبت وى از نوع ديگر كمتر بود وبا وى دمعه باشد وبيشتر اين مرض در عقب رمد گرم حادث شود . وسبب جميع أنواع جرب رطوبات شود وبسيار در آفتاب نشستن ودود وغبار وفساد تدبير در علاج رمد بود . علاج : استفراغ بدن كنند بفصد از قيفال اگر ممكن باشد وبعد از ان چون احتياج بخوردن دوا شود بنفشه خشك وشكر خورند بحسب قوت وسن مريض . مخفى نماند كه چون قصد تلين ( كذا ، ولعله : تليين ) طبع باشد بايد كه بنفشه از پنج مثقال تا هفت مثقال بجوشانند وشكر بر سر وى كرده با هليلهء زرد ده درم بجوشانند وشكر پانزده درم اضافه نموده بخورند واللّه اعلم ( وهذا رأى الجرجاني ) . وبعد أزين تدبيرات پلك چشم را برگردانند وموضع را بشياف احمر حاد بخارانند . واين شياف جرب وسيل وكمنه وسلاق را نافع بود ، صفت آن : شادنهء شسته شش درم ؛ صمغ عربى پنج درم ، مس سوخته دو درم ، قلقطار سوخته دو درم ، افيون مصرى نيم درم ، صبر سقوطرى نيم درم ، زنجار صافي دو درم ونيم ؛ زعفران ، مرصاف از هريك دانك ونيم ، عدد داروها نه است ووزن نورده ، مجموع را كوفته بيخته بمطبوخ خمر عتيق تخمير كرده شياف سازند واستعمال نمايند . وعبارت ذخيرة چنين واقع است كه بشراب انگورى كهن پخته بسرشند . ودر اختيارات جلابى گفته كه بشراب بسرشند واللّه اعلم ( هذا أيضا رأيه ) . واگر بدين علاج به نگردد شياف اخضر وروشاى نقل كنند ودر اين نوع از جرب موضع را بشكر نبايد خاريد . واگر در چشم بقيهء رمد باشد پلك را برگردانند وبشياف احمر لين حك نمايند تا آنكه رمد تخفيف بايد بعد از ان اگر جرب باقي باشد بدستور أول مداوا نمايند . وشياف احمر لين آخر رمد وجرب خفيف وسلاق ورمد را كه از رطوبة بود نافع باشد ، صفت آن : شادنه مغسول ده درم ، -